سامانه مودیان برای فروشگاه؛ الزام‌ها و اتصال ثمین

سامانه مودیان سامانه‌ای زیر نظر سازمان امور مالیاتی است که صورتحساب‌های فروش به‌صورت الکترونیکی در آن ثبت و صادر می‌شود. طبق متن اصلاح‌شده قانون، فروشگاه‌ها و واحدهای صنفی که مستقیماً به مصرف‌کننده نهایی می‌فروشند، علاوه بر عضویت در سامانه باید از پایانه فروشگاهی استفاده کنند. در ادامه به پرسش‌های رایج صاحبان فروشگاه با ارجاع به متن قانون پاسخ می‌دهیم.

اگر فروشگاه دارید و مستقیم به مردم می‌فروشید، سه کار اصلی پیش رو دارید: عضویت در سامانه مودیان و داشتن کارپوشه، استفاده از پایانه فروشگاهی برای ثبت فروش، و نظم دادن به اطلاعات کالا و فاکتورها تا صورتحساب‌ها درست صادر شوند. بخش سوم دقیقاً جایی است که نرم‌افزار حسابداری فروشگاهی به کارتان می‌آید: کالای درست تعریف‌شده، قیمت و تخفیف شفاف و فاکتور قابل ردیابی، پیش‌نیاز هر صورتحساب درست است. اگر از ثمین استفاده می‌کنید، همین نرم‌افزار به سامانه مودیان هم متصل می‌شود و صورتحساب را از همان جایی می‌فرستید که فروش را ثبت کرده‌اید.

این توضیحات جای متن قانون، بخشنامه‌ها و مشاور مالیاتی را نمی‌گیرد. قانون در سال‌های اخیر چند بار اصلاح شده و ممکن است دوباره تغییر کند؛ پیش از هر تصمیم، تاریخ آخرین اصلاحیه را نگاه کنید.

طبق تعریف اصلاحی ماده ۱ قانون، سامانه مودیان سامانه‌ای تحت مدیریت سازمان امور مالیاتی است که در آن به هر شخص حقیقی و حقوقی کارپوشه تجاری یا غیرتجاری اختصاص می‌یابد و تبادل اطلاعات بین این اشخاص و سازمان فقط از طریق آن انجام می‌شود. همین تعریف تصریح می‌کند که اتصال به سامانه می‌تواند با هر سخت‌افزار یا نرم‌افزاری باشد که حافظه مالیاتی به آن متصل شده است، و مرجع نهایی ثبت، صدور و استعلام صورتحساب الکترونیکی خود سامانه مودیان است.

کارپوشه فضای اختصاصی هر شخص در سامانه است. در اصلاحیه ۱۴۰۴ دو نوع کارپوشه تعریف شده: کارپوشه تجاری برای اشخاص تجاری و کارپوشه غیرتجاری برای اشخاص غیرتجاری، یعنی مصرف‌کنندگان نهایی. به هر شخص تجاری یک کارپوشه تجاری یکتا تعلق می‌گیرد. صورتحساب‌هایی که برای شما صادر می‌شود در همین کارپوشه دیده می‌شود.

نه. قانون پایانه فروشگاهی را رایانه، کارت‌خوان بانکی، درگاه پرداخت الکترونیکی یا هر وسیله دیگری تعریف می‌کند که بتواند به شبکه‌های پرداخت رسمی کشور و سامانه مودیان متصل شود و صورتحساب الکترونیکی صادر کند. به همین دلیل، طبق تعریف صورتحساب الکترونیکی در همان ماده، وقتی کارت‌خوان یا درگاه پرداخت نقش پایانه فروشگاهی را دارد، رسید پرداخت صادرشده در حکم صورتحساب الکترونیکی است.

حافظه‌ای الکترونیکی برای ثبت و نگهداری اطلاعات صورتحساب‌ها و انتقال آن‌ها به سامانه مودیان. قانون می‌گوید حافظه مالیاتی می‌تواند سخت‌افزاری یا نرم‌افزاری باشد، زیر نظر سازمان استفاده می‌شود و هر کدام یک شناسه یکتا دارد که سازمان اختصاص می‌دهد.

اشخاص حقوقی دارای پروانه که طبق ضوابط سازمان، به مودیان آموزش و مشاوره می‌دهند و تجهیزات لازم برای خدماتی مانند صدور صورتحساب الکترونیکی را نصب و پشتیبانی می‌کنند. اگر نمی‌خواهید خودتان مستقیم با سامانه کار کنید، این شرکت‌ها یکی از مسیرها هستند.

متن اصلاحی ماده ۲ می‌گوید خرده‌فروشی‌ها و واحدهای صنفی که مستقیماً با مصرف‌کننده نهایی ارتباط دارند، علاوه بر عضویت در سامانه مودیان، موظف به استفاده از پایانه فروشگاهی هستند. برای مودیانی که مستقیم با مصرف‌کننده نهایی سروکار ندارند، مثل یک پخش‌کننده عمده، استفاده از پایانه فروشگاهی الزامی نیست، اما باید همه صورتحساب‌هایشان را به ترتیبی که سازمان مقرر می‌کند از طریق سامانه مودیان صادر کنند.

قانون برای این وضعیت پیش‌بینی دارد. در هر استان کارگروهی از نمایندگان سازمان امور مالیاتی، اتاق اصناف و وزارت ارتباطات تشکیل می‌شود که سالانه درخواست مودیانی را که اعلام می‌کنند توان استفاده از پایانه فروشگاهی و سامانه را ندارند بررسی می‌کند. معیارهایی مانند ویژگی‌های جسمی، منطقه جغرافیایی، سابقه مالیاتی و امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری در نظر گرفته می‌شود. اگر کارگروه ناتوانی را تأیید کند، شرکت‌های معتمد موظف به آموزش و راه‌اندازی برای این مودیان هستند و کارمزد آن را خود مودی می‌پردازد.

بله؛ طبق تبصره ۱ اصلاحی ماده ۲، فهرست مودیانی که به دلیل ماهیت کسب‌وکار امکان صدور صورتحساب الکترونیکی ندارند، به پیشنهاد وزارت اقتصاد و پس از تصویب هیئت وزیران، حداکثر تا پایان دی هر سال برای عملکرد سال بعد اعلام می‌شود. اگر شک دارید، فهرست سال جاری را از سازمان امور مالیاتی بگیرید.

طبق ماده ۵، اگر خریدار مصرف‌کننده نهایی نباشد و خودش عضو سامانه باشد، صورتحساب الکترونیکی‌ای که صادر می‌کنید خودکار به کارپوشه او منتقل می‌شود و برای او اعتبار مالیاتی حساب می‌شود. خریدار سی روز از تاریخ درج صورتحساب در کارپوشه فرصت دارد آن را بپذیرد یا رد کند و اگر اظهارنظر نکند، صورتحساب تأییدشده تلقی می‌شود.

ماده ۵ می‌گوید در پایان هر دوره سه‌ماهه، بدهی مالیات بر ارزش افزوده، یعنی تفاوت مالیات فروش و مالیات خرید (اعتبار مالیاتی)، توسط سامانه محاسبه می‌شود. اگر مالیات فروش بیشتر باشد، مودی تفاوت را می‌پردازد و اگر کمتر باشد، سازمان باید با رعایت مقررات آن را مسترد کند. نتیجه عملی برای فروشگاه این است که ثبت درست فاکتورهای خرید به اندازه فاکتورهای فروش اهمیت دارد.

ماده ۴ اصل را بر صحت اطلاعات ثبت‌شده مودی در سامانه گذاشته است، مگر خلاف آن ثابت شود. طبق همین ماده، مأموران مالیاتی جز در مواردی مثل امتناع از ثبت‌نام یا اثبات تخلف در ثبت اطلاعات، حق مراجعه به محل فعالیت و مطالبه دفاتر را ندارند. این یعنی ثبت دقیق و منظم، خودش بهترین محافظ شماست.

طبق تبصره ۱ ماده ۵، بانک مرکزی موظف است به رسید پرداخت کارت‌خوان‌ها و گزارش درگاه‌های پرداخت شماره منحصربه‌فرد مالیاتی بدهد و اطلاعات پرداخت هر روز را حداکثر تا پایان روز بعد به سامانه مودیان منتقل کند. پس فروش با کارت‌خوان، حتی اگر در دفتر شما ثبت نشده باشد، از مسیر بانکی به سامانه می‌رسد. اختلاف بین گزارش صندوق و گزارش بانک را جدی بگیرید.

خیر. سامانه مودیان مرجع نهایی صورتحساب است و نرم‌افزار حسابداری ابزار شما برای نظم فروش، خرید و انبار و رساندن صورتحساب به سامانه است. فروشگاهی که کالاها را با نام و واحد درست تعریف کرده، فاکتور خرید را منظم ثبت می‌کند و صندوق را هر شب می‌بندد، صورتحساب‌های تمیزتری به سامانه می‌فرستد و کمتر با اختلاف روبه‌رو می‌شود.

ثمین به سامانه مودیان متصل می‌شود. برای صاحب فروشگاه یعنی صدور فاکتور، بستن صندوق، کنترل انبار و ارسال صورتحساب الکترونیکی در یک نرم‌افزار انجام می‌شود؛ لازم نیست فروش روزانه را برای ارسال به سامانه در برنامه یا فایل دیگری از نو وارد کنید. نکات انتخاب کلی را در نرم‌افزار حسابداری فروشگاهی چیست؟ نوشته‌ایم.

یک فروش آزمایشی را از صندوق تا سامانه دنبال کنید و این پرسش‌ها را در همان جلسه مطرح کنید: اتصال در نسخه‌ای که انتخاب کرده‌اید چطور فعال می‌شود و هزینه جداگانه‌ای دارد یا نه؟ وضعیت ارسال هر صورتحساب کجا دیده می‌شود؟ فاکتور برگشت از فروش و فروش عمده به خریداری که خودش عضو سامانه است چطور ثبت و ارسال می‌شود؟ اگر هنگام ارسال اینترنت قطع باشد، چه اتفاقی برای صورتحساب می‌افتد؟ اطلاعات لازم کالا و خریدار در کدام فیلدها ثبت می‌شود؟ پاسخ این پرسش‌ها را با داده خودتان ببینید، نه با داده نمایشی.

بله. در قانون مالیات بر ارزش افزوده برای طلا، جواهر و پلاتین حکم ویژه‌ای آمده است، از جمله درج تفکیکی ارزش اصل طلا، اجرت، حق‌العمل و سود فروشنده در صورتحساب الکترونیکی. این موضوع را در سناریوی حسابداری طلا و جواهر مفصل‌تر توضیح داده‌ایم.

سامانه مودیان برای فروشگاه یعنی سه کار: عضویت و کارپوشه، استفاده از پایانه فروشگاهی برای فروش به مصرف‌کننده نهایی، و ثبت منظم خرید و فروش. متن قانون را از منبع معتبر و با تاریخ آخرین اصلاحیه بخوانید و تکلیف دقیق صنف خودتان را از سازمان امور مالیاتی یا مشاور استعلام کنید. نرم‌افزار جایگزین سامانه نیست، اما وقتی مثل ثمین به سامانه مودیان متصل باشد، فاصله فاکتور صندوق تا صورتحساب ثبت‌شده کوتاه می‌شود.

اگر می‌خواهید فاکتور، صندوق، انبار و ارسال صورتحساب ثمین به سامانه مودیان را از نزدیک ببینید، با ۰۵۱-۳۷۶۵۵۵۰۰ یا ۰۹۱۵۴۹۰۳۵۰۰ تماس بگیرید یا از صفحه دمو وقت بگیرید. ثمین با یک سال پشتیبانی رایگان عرضه می‌شود تا ماه‌های اول راه‌اندازی تنها نمانید.

• قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان با اصلاحات تا ۱۴۰۴ (دادیار): https://dadyar.org/library/laws/taxpayer-terminals-system-law-1398
• قانون مالیات بر ارزش افزوده، ماده ۲۶ (دیپ‌لا): https://deeplaw.ir/laws.php?id=4847&table=legal_articles_2025